Lato z Ośrodkiem ’26, III

No i ruszyliśmy z wykopaliskami w Novae! Jak zwykle w międzynarodowym składzie – w tym roku pracują z nami przedstawiciele Włoch, Boliwii i Rumunii.

Miniony tydzień był tak pracowity i tak ekstremalnie upalny – co, jak sądzimy, obecnie doskonale rozumie się również w Polsce – że dopiero z niewielkim poślizgiem przekazujemy pierwsze informacje z tegorocznej kampanii. A plan mamy wyjątkowo ambitny: różnorodny, napięty i wypełniony pracą od świtu do… kolejnego świtu.

Na początek czekała nas niezbyt miła niespodzianka. Zastaliśmy wykop w katastrofalnym stanie – porośnięty trawą, młodymi drzewkami i krzewami. Efekt wyjątkowo śnieżnej zimy i deszczowej wiosny był taki, że przez chwilę można było odnieść wrażenie, iż trafiliśmy na badania nad rozwojem i ewolucją roślin, a nie na stanowisko archeologiczne. Niestety część profili i murów również uległa zniszczeniu.

Dlatego pierwsze dni poświęciliśmy nie tylko na oczyszczanie wykopu, który zajmuje już powierzchnię ponad 3000 m², ale także na intensywne prace konserwatorskie. Odbudowaliśmy i umocniliśmy ponad 400 metrów murów. Prace objęły również baseny i caldarium łaźni. Przed nami pozostaje wykonanie specjalnych obramowań trzech basenów oraz odtworzenie i zabezpieczenie słupków hypokaustycznych.

Podczas tegorocznej kampanii realizujemy także trzy dodatkowe projekty naukowe. Jeden z nich… podsunęła nam sama natura. Nadzwyczaj niski poziom Dunaju sprawił, że na szerokiej plaży poniżej twierdzy Novae widoczne są liczne obrobione kamienie oraz fragmenty ceramiki. Już w weekend planujemy prospekcję dwóch odcinków brzegu: wzdłuż twierdzy oraz w rejonie pobliskiego stanowiska Ostrite Mogili, gdzie prawdopodobnie znajdowało się rzymskie municipium.

Część odkrytych elementów kamiennych trafi do naszego lapidarium, natomiast tych, których nie będzie można przenieść, nie pozostawimy bez opieki – zostaną dokładnie udokumentowane. Wszystkie zabytki otrzymają współrzędne GPS, a zespoły ceramiki będą opracowywane z uwzględnieniem ich przestrzennego rozmieszczenia.

Kolejne przedsięwzięcie dotyczy rzymskich akweduktów. Ich ogólny przebieg jest znany od dawna, jednak dotychczas nie było możliwości dokładniejszej analizy źródeł wody. W tym roku pobierzemy próbki z ponad 25 nadal czynnych źródeł, które w starożytności mogły zasilać Novae w wodę. Do badań trafią również osady zachowane wewnątrz antycznych rur ołowianych.

Kontynuowany jest także kolejny etap programu finansowanego przez Unię Europejską, poświęconego analizie zmian klimatycznych w starożytności. Badania osadów prowadzone będą zarówno na terenie Novae, jak i w jego najbliższym otoczeniu.

W tym roku rozpoczęliśmy również eksperyment archeologiczny dotyczący „sławnych” rzymskich lodówek z Novae. Odtworzyliśmy w bazie warunki, w jakich pojemniki funkcjonowały w czasach rzymskich, i codziennie, o stałych porach, mierzymy zmiany temperatury. Eksperyment celowo rozpoczęliśmy w najgorętszym miesiącu roku – jeśli „lodówki” poradzą sobie teraz, to udowodnią swoją przydatność w antyku, a zarazem przemyślność Rzymian. Pierwsze wyniki są naprawdę bardzo obiecujące.

Gościmy również naukowców opracowujących zabytki z Novae – ceramikę stołową oraz fibule. Pracuje z nami także archeometra Pepe z laboratorium współpracującego z naszym ośrodkiem.

A jakby wszystkich tych obowiązków było jeszcze za mało, od 24 do 27 sierpnia w Novae będzie realizowany odcinek znanego serialu dokumentalnego „Rise and Fall of Rome”. Będzie to doskonała okazja do zaprezentowania efektów naszych wieloletnich badań szerokiej międzynarodowej publiczności.

Niezależnie od wszystkich dodatkowych zadań nieustannie trwają prace archeologiczne. Choć minął dopiero pierwszy tydzień intensywnych badań, Novae już odwdzięczyło się bardzo interesującymi, a przy tym wyjątkowo efektownymi zabytkami.

O nich oraz o dalszych postępach prac opowiemy w kolejnym „Liście z Novae”.

PS. Jak wygladaja wykopalisk zobacz na naszym profilu na facebooku!